Deli Kemal'in Ağrı İsyanında Redkilerin Başına Getirdikleri

Ahmet Aras'ın "Serhıldana Seyidan u Berazan" adlı Kürtçe kitabı, Ağrı İsyanı ile ilgili bir kitaptır. Kitapta Ağrı Direnişçileri Seyithan ve Alican şahsında, bölgede yaşanan olaylar tanıkların dilinden anlatılmış. Ağrı İsyanı döneminde Ağrı ve çevresinde Kürtlere büyük zulümler uygulayan Deli Kemal isimli bir komutanın, Karaçoban ilçesine bağlı Kırımkaya isimli Redki köyüne gidip, köylülere yaptığı zulmü anlatan bir tanık var. Söz konusu bölümü Êla Redkan olarak sizler için Türkçeye çevirdik.

189 yıllık Rus belgesinde Redki aşireti

1829-1830 yıllarında Rus Devleti Tuzluca Pirli Dağı çevresindeki Kürt aşiretlerinin hane, kadın ve erkek sayıları hakkında bir belge hazırlamış.

Rewan'da Redkilerin yaşadığı bir köy: Senger

Senger köyü Rewan'ın (Erivan) Axbaran nahiyesine bağlı bir köydür. Bu köyde yaşayan Avdalyan ve Mirzoyan ailesi Redki aşiretindendir.

Di Nava Eşîra Redkan Da Hecî Cibîr

Hecî Cibîr, Hecî Cibîrê Kal, Şêx Cibîr yan jî Cibîl, het malbateke ji eşîra Redkan, wî bi navekî ve bi nav dike.  Bi piranî bi navê Hecî Cibîrê Kal ve tê naskirinê.

Mıstekalo Kılamı Redkiler Üzerine Mi?

Anonim olup tarihi bilinmeyen Mıstekalo kılamı, Şeroyê Bıro ve Delil Dilaner tarafından okunmuştur. Kılam, Mıstekalo köyünde yaşanmış bir savaşı anlatmaktadır.

Kumki kolundan olan bazı köyler ve yerleşkeler

Redkan aşireti de diğer aşiretler gibi çeşitli kollardan, kabilelerden ve ailelerden meydana gelmektedir. Aileler sülaleleri, sülaleler kabileleri, kabileler kolları meydana getirir. Aşiretleri ise kollar meydana getirir, yani aşiret olabilmek için en az iki kol yani kabilesi olması gerekiyor.  Redki aşiretinin başlıca büyük kolları şunlardır; Kumki, Memki, Çekemi, Heciya, Sılêmana (Hesepêxas), Torına Kosa, Torına Qewişa, Koseyi ve Torına Malbatê.  Bundan önce Malbat kolunu konu alan bir yazı hazırlamıştık. Bu yazımızın konusu ise Kumki koludur.

Redkilerin Rewandaki yüzlerce yıllık köylerinden: Şamiran

Rewan (Erivan) şehir merkezine 25-30 km uzaklıkta olan Şamiran köyü, Redki aşiretinin eski bir köyüdür. Şuan Muş, Erzurum, Ağrı, Kars ve Iğdıra dağılmış olan Mala Bello, Koseyi, Elesora ve Torına Mala Kose sülalelerinin köyüdür. Şamiran'ın yanındaki Saetıli köyü de de öyle. Ama, Seatıli köyünün şuan var mı yoksa yok mu bilemiyoruz.

Hacı Yusuf ve kardeşi Sımo'nun Rewan kaçışı

Redki aşiretinin Iğdırdaki kanaat önderlerinden merhum Hacı Ömer Şek'in (Eme Topal) dedesi Hacı Yusuf'un üç kardeşi varmış. Bunlar; Sımo, Hacı Mehmet ve Abdullah.

Redki aşiretinden bir ailenin Rewan kaçışı

Iğdır'dan, Redki aşiretinin meşhur ailelerinden Mala Xano'dan Hamit Cantepe'nin dedelerinin Rewan kaçışı hakkında Êla Redkan'a anlattığı bir olayı aşağıda sizlerle paylaşıyoruz.

Me Ew Redkirin

Beriya vê nivîsê me di derbarê derketina navê Redkan de çend nivîs nivîsîbûn. Di vê nivîsê de jî emê cih bidine baweriyeke din a di derbarê derketina navê Redkan de. Ev baweriya ku di nava gel de berbelav e, cara yekem bi destê malpera Êla Redkan tê nivîsandin.

Redkiler Avrupalı Araştırmacıları Şaşırtmışlar

Harvard Üniversitesi 1890 yılında bazı profesörlerini Kürt bölgelerine göndermiş, Kürt aşiretleri üzerine araştırma yapıp, araştırmayı 1895 yılında kitaplaştırmışlar. Kitapta 28 yerde Redkilerden bahsediliyor. Diğer Kürt aşiretleri ve Kürtlerin fiziki, karekteristik özellikleri hakkında da bilgiler veriliyor.

Bir çok köye dağılmış Redkanlı bir aile

Aşağıda bir çok köye, hatta şehre ve hatta ülkeye dağılmış Redkanlı bir aileden bahsedeceğiz. Bu ailenin tarihi, dolaylı olarak bütün Redkilerin tarihidir. Çünkü Redkanlı bir aile bunları yaşamışsa, diğerleri de bunlara yakın şeyler yaşamıştır. Çünkü hem sürekli aynı bölgelerde yaşamışlar, hemde göçlerde, hep beraber göç etmişler.

Hasanhan Köyündeki Redkilerin Yaşadıkları

Bizler, Kürtler arası düşmanlıklar canlanmasın diye aşiretler arasındaki savaşları yazmıyoruz. Bu savaşlar anlatılıp, anlatılanın içinde önemli bilgiler olduğunda da yine düşmanlıklar olmasın diye söz konusu savaşları yazıp, yazıyı sansürlüyoruz.

Dîrok û Çîroka navê eşîra Redkî

Ev bi salan bû ku kal û pîrên ji eşîra Redkî behsa hildana navê Redkî dikirin. Çîrokên ku mezinên Redkîyan digotin, kêm zêde wek hev bûn.

Redki Aşireti Rewan'a Kaçan Êzdilere Yardım Etti

Rusya, Ağrı, Kars ve çevresini aldığında, Ağrı Tutak ilçesi köylerinde yaşayan Sipki aşiretinden Êzdi Kürtler, Rus Devletinin yaklaşımından çok memnun olurlar.

Hesepêxas İsminin Hikayesi

Hesepêxas köyü, Ağrı Dağında Redkilerin en az 500 yıllık bir köyüdür. Bu köyden çıkan Redkilere, Redkiler kendi aralarında Hesepêxas derler. Êla Redkan olarak Hesepêxas isminin hikayesini Redkanlı yaşlılara sorup, onlardan öğrenip, bu yazımızda sizlerle paylaşacağız.

Redkilerle başka bir aşiretin savaşını anlatan bir ağıt (Video)

Osmanlı Devleti dönemin de, Redki aşiretinin Rewan'dan Aras Nehrinin bu tarafına yeni geçtiği yıllar da, Redki aşiretinden Mala Axê Qecer ailesi, bir aşiret ile kavga ederler. Olay şöyle gelişir:

Suçumuz Rewan'da Müslüman Zilan'da Kürt Olmaktı

87 yıl önce bugün (13 Temmuz 1930) başlayan Zilan Katliamı sonucun da, 47 bin masum sivil Kürt katledildi.