Redkî Aşireti ve Erivan Kürtleri Hakkında Yeni Bir Kitap Çıktı

 

Kayıp Bir Coğrafyanın İzinde: "Ji Rewanê Heta Mûşê" Okurla Buluştu

Kürt sözlü tarihinin en canlı damarlarından biri olan Redkî aşiretinin yüzyıllara yayılan destansı yolculuğu, titiz çalışmayla kitaba dönüştü. Hesenê Emer’in hafızasından süzülen "Ji Rewanê Heta Mûşê" (Erivan'dan Muş'a), sadece bir aşiret tarihi değil, aynı zamanda sınırların ötesine taşan kolektif bir hafıza nidası.

Redki Aşireti Nüfus Tahmini (Şubat 2026)

Bu çalışma; ChatGPT, Gemini ve Grok adlı üç farklı yapay zekâ tarafından, aynı veriler kullanılarak yapılan ortalama hesaplamalara dayanmaktadır.

Ahıska Kürtleri üzerine Yeni Belge: Zagurskiy’in Seyahati

 

Rus dilbilimci L. P. Zagurskiy’in 1872 tarihli Ahıska seyahatinde Kürtlere yer veriliyor. Tarihçi Dr. İsmet Konak ve araştırmacı Nihat Öner’in yaptığı incelemede, İsmaililer, Cunukiler ve Kirmançlara ilişkin önemli ayrıntılar göze çarpıyor.

Redki Aşiretinden Bahseden Bazı Kitaplar

Redkî Aşiretine Dair Bir Kaynakça: Kitaplar, Süreli Yayınlar ve Arşiv Kayıtları

Mehrdad Izady'in haritalarında Redkiler

Dünyaca ünlü Kürt profesör Mehrdad Izady, Kürt tarihi üzerine yazdığı makaleler, kitaplar ile kendisinden çokça bahsettiren bir yazardır. Şuan Kansas Üniversitesi'nde eğitmen olan Izady, Kurdisnica adlı internet sitesi üzerinden yeni bir harita yayınladı.

1890 Yılındaki Bir Kitaba Göre Redkiler

Fransız antropolog, arkeolog, Kafkasya, Ermenistan, Anadolu ve Kürdistan uzmanı ve ayrıca fotoğrafçı olan Ernest Chantre (1843-1924) tarafından 1890-94 yılları arasın da hazırlanan "Transkafkasya, Küçük Asya ve Suriye Bilimsel Misyonları" adlı kitapta, çeşitli Kürt aşiretleri ile birlikte, Redki aşiretinden de bahsetmiş.

Deli Kemal'in Ağrı İsyanında Redkilerin Başına Getirdikleri

Ahmet Aras'ın "Serhıldana Seyidan u Berazan" adlı Kürtçe kitabı, Ağrı İsyanı ile ilgili bir kitaptır. Kitapta Ağrı Direnişçileri Seyithan ve Alican şahsında, bölgede yaşanan olaylar tanıkların dilinden anlatılmış. Ağrı İsyanı döneminde Ağrı ve çevresinde Kürtlere büyük zulümler uygulayan Deli Kemal isimli bir komutanın, Karaçoban ilçesine bağlı Kırımkaya isimli Redki köyüne gidip, köylülere yaptığı zulmü anlatan bir tanık var. Söz konusu bölümü Êla Redkan olarak sizler için Türkçeye çevirdik.

Mela Mahmudê Bazidi'nin Kitabında Bazı Aşiretler

Kürt alimi Mela Mehmûdê Bazidi tarafından Kürdistan’da çeşitli dönemlerde (1850-1856) Kürt aşiretleri üzerinde yaptığı araştırmalar, o dönem Erzurum’da görevli olan Rus diplomat Alexander Jaba tarafından Petesburg’ta kitap haline getirilir. Bu kitap 1999 yılında Kürt yazar Cankurd tarafından "Camî'yê rîsaliyan û h'îkayetan bi zimanê kurmancî" ismi ile Kürtçeye çevrilip yayınlanmıştır. 2016 yılında ise Avesta yayınları tarafından hem Kürtçe hemde Türkçe olarak yayınlanır.

ERMENİ EDEBİYATINDA (Abovyan yazıtlarında) KÜRTLER

 

Ermeni edebiyatının büyük yazarlarından Abovyan, Kürtler hakkındaki yazılarında, Kürtlerin genel özellikleri, ahlakları ve gelenekleri hakkında değerli bilgiler vermektedir. Abovyan bir yazısında Redkan aşireti beylerinde Guli Cewer Ağa’nın amcası Çongdeve Hüseyin Ağa’dan da bahsediyor.

Kazakistan'da Redkanlı Bir Aile

Kazakistan'ın başkenti Astanada yaşayan Mala Seyid Sedo ailesinden Remezanê Mecitê Hıseynê Seyid Sedoyê Usıv, sitemiz Êla Redkan'a ulaşıp, Aras Nehrinin bu tarafında yaşayan akrabalarını bulmamızı istediler. Bu yazımız da aile ve ailenin yaşadıkları hakkında bilgiler vermeye çalışacağız. Aile ile akraba olabileceklerini düşünenler, bizlere ulaşabilirler.

Mıstekalo Kılamı Redkiler Üzerine Mi?

Anonim olup tarihi bilinmeyen Mıstekalo kılamı, Şeroyê Bıro ve Delil Dilaner tarafından okunmuştur. Kılam, Mıstekalo köyünde yaşanmış bir savaşı anlatmaktadır.

Kumki kolundan olan bazı köyler ve yerleşkeler

Redkan aşireti de diğer aşiretler gibi çeşitli kollardan, kabilelerden ve ailelerden meydana gelmektedir. Aileler sülaleleri, sülaleler kabileleri, kabileler kolları meydana getirir. Aşiretleri ise kollar meydana getirir, yani aşiret olabilmek için en az iki kol yani kabilesi olması gerekiyor.  Redki aşiretinin başlıca büyük kolları şunlardır; Kumki, Memki, Çekemi, Heciya, Sılêmana (Hesepêxas), Torına Kosa, Torına Qewişa, Koseyi ve Torına Malbatê.  Bundan önce Malbat kolunu konu alan bir yazı hazırlamıştık. Bu yazımızın konusu ise Kumki koludur.

Belgelerle Redkilerin İran Horasan'ına Sürgünü

Redkilerin 16. Yüzyılda Safevi Devleti tarafından Erivandan İran Horasan'ına sürgününü gösteren harita.

1897 Yılındaki Bir Kitaba Göre Redkiler

1897 yılında hazırlanan aşağıdaki kitapta, Kürt dili, Kürt aşiretleri ve Kürt nüfusu ile ilgili bilgiler verilmektedir. Kitapta Redkilerin yaşadığı yerler ve konumları hakkında da bilgiler verilmektedir.

Iğdır tarihi hakkındaki bir kitapta Redkiler

Nihat Taşdemir tarafından 1996 yılında çıkartılan Iğdır Tarihi adlı kitap, genel olarak herkesi Türk yapan, Türkleri abartılı bir şekilde öven bir kitaptır. Yerleşim yerlerini ve aşiretleri Türkleştirme haricinde, bazı aileler ve aşiretler hakkında da bilgiler vermiştir.

Rewana Gidip Araştırma Yapacaklara Bazı Tavsiyeler

Redkiler ve diğer Müslüman Kürt aşiretleri Rusların teşviği ile Ermenilerce ata yurtları Erivan'dan sürüldüğünden, özellikle Redki aşiretinden hemen hemen her aile akrabalarını kaybetmiştir.

Redki Aşiretinin Muşta Yaşadığı Köyler

 Redki aşiretinin Erivan göçünden sonra, bir kısmı Muş köylerine göç eder. Redki aşiretinin Muşta yaşadığı köylerin haritası aşağıda verilmiştir.

Redkiler Avrupalı Araştırmacıları Şaşırtmışlar

Harvard Üniversitesi 1890 yılında bazı profesörlerini Kürt bölgelerine göndermiş, Kürt aşiretleri üzerine araştırma yapıp, araştırmayı 1895 yılında kitaplaştırmışlar. Kitapta 28 yerde Redkilerden bahsediliyor. Diğer Kürt aşiretleri ve Kürtlerin fiziki, karekteristik özellikleri hakkında da bilgiler veriliyor.

Bir çok köye dağılmış Redkanlı bir aile

Aşağıda bir çok köye, hatta şehre ve hatta ülkeye dağılmış Redkanlı bir aileden bahsedeceğiz. Bu ailenin tarihi, dolaylı olarak bütün Redkilerin tarihidir. Çünkü Redkanlı bir aile bunları yaşamışsa, diğerleri de bunlara yakın şeyler yaşamıştır. Çünkü hem sürekli aynı bölgelerde yaşamışlar, hemde göçlerde, hep beraber göç etmişler.

Aşiretler Raporunda Redki Aşireti

1970 yılında devlet tarafında "Çok Gizli" ibaresi ile hazırlanıp, daha sonrasındaki yıllarda İkibine Doğru Dergisinde yayınlanıp, daha sonrasında da Aşiretler Raporu adı altında kitaplaltırılan raporda Redki Aşireti.