ÇEVİRİ
Erivan Eyaletinde halkın 1892'de yaşadığı felaketler
Rapor yılında [1892] halk için özellikle ağır geçen felaketler kuraklık ve kolera idi. Kuraklık tahılların büyümesine büyük zarar verdi; kolera korkusu ise harman zamanında halkın enerjisini önemli ölçüde felç ederek tarlaların zamanında biçilmesini engelledi. Bu durum, zaten az olan tahıl rekoltesini daha da azalttı; zira dökülen tahılların azımsanmayacak bir kısmı dökülüp zayi oldu.
Dağlardaki karların hızlı erimesi sonucunda nisan ayı sonlarında başlayan Aras ve diğer bazı nehirlerin taşmasından bahsetmek gerekir. Nehirlerin taşmasından özellikle Erivan ve Sürmeli [Iğdır] kazalarının kıyı köylerinin ahalisi zarar gördü. Erivan kazasında yatağından çıkan Aras, Karasu ve Zangi nehirleri Hebılkend, Seidkend, Saradcalar, Mamedabat ve Reganlu köyleri sakinlerinin ekinlerini tamamen silip süpürdü. Zamanında alınan tedbirler sayesinde köylüler yüksek yerlerde bulunan komşu köylere taşındığı için insan kaybı yaşanmadı. Adı geçen nehirlerin taşması mayıs ayının ortalarına kadar devam etti. Su akıntıları ayrıca Kamarlu köyünden Aralık köyüne giden yol üzerindeki iki köprüyü yıktı, posta yolunun bir bölümünü sürükledi ve Sabunçi köyü yakınlarındaki otlak alanını su altında bıraktı; bu sırada güvenli yerlere geçiş esnasında birkaç baş hayvan telef oldu. Bunun dışında, aynı kazada adı geçen nehirlerin ve Garnıçay'ın taşmasıyla Sabunçi, Çınahanlu, Novruzlu, Kafarlu, Şıhlar köylerinin ile Horvirab Manastırı'nın ekinlerinin bir kısmı sürüklendi.
Bu kazanın 4. polis bölgesinde Aras ve Karasu nehirleri, kolları olan Zengi ile birleşerek tek bir ortak akıntı oluşturdu. Bu akıntı Borolan Yarımadası'nı (Aras ile Karasu arasındaki bölge) ve Aras'ın sol kıyısını su altında bıraktı; bu sırada yarımadada Kürtlere ait 8 kışlak yıkıldı, Aras'ın sol kıyısındaki Arazdayan malikanesinde ise Başiki, Urmia, Arazdayan, Ispagan ve Mamedabat köylerinin ekinleri yok oldu. Erivan kazasındaki sel zararları 12.000 ruble olarak hesaplanmaktadır. Sürmeli kazasında sel; Dıza, Kerimbeyli, Ramazankend, Aralık Sirbegin, Elindca, Aratan, Saraclu, Mıllo, Saraclu Pırço, Karabağlar, Saraclu Hacıağa, Aralık Başkend, Tazakend ve Gödeklu köylerindeki tahıl ve pamuk ekinlerini tamamen yok etti. Bu köylerde ayrıca 350'ye yakın ev yıkıldı, su 2 insanı, 235 baş büyükbaş hayvanı ve 80 koyunu sürükleyip götürdü. Eçmiadzin kazasında da aynı sel yüzünden Markara geçidindeki feribot kopup gitti.
Çekirgeyle mücadele rapor yılında da devam etti. Çekirge, Nahçıvan ve Şerur-Daralagöz kazalarında görüldü; buralarda 1891 yılında da vardı. Ayrıca haziran başında ilk kez az miktarda Erivan kazasında ortaya çıktı ve buraya yaya olarak Şerur-Daralagöz kazasından geçti. Nahçıvan kazasında 382 desyatin çeşitli tahıl ve 48 desyatin pamuk, yonca, encil vb. zarar gördü ve 5000 rubleye kadar zarar meydana geldi; Şerur-Daralagöz kazasında ise 258 desyatin çeşitli tahıl zarar gördü (zararlar 800 rubleyi geçmemektedir). Erivan kazasında ise çekirge henüz kanatlanmadan otlak alanlarını kaplayıp orada yok edildiği için ekinlere hiçbir zarar veremedi.
Vilayetin çeşitli yerlerinde ahali doludan da zarar gördü; ancak dolunun verdiği zarar, kuraklık, kolera ve nehir taşmalarından ahalinin uğradığı zararlarla karşılaştırıldığında önemsizdir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder